شکلات ماده ای محبوب در سراسر جهان است که به عنوان محصول نهایی از آسیاب کردن دانه های کاکائو برشته شده با کره کاکائو و شکر و افزودن امولسیفایر و وانیل به این مخلوط به دست می آید. بر اساس میانگین مصرف شکلات در جهان که 0.9 کیلوگرم به ازای هر نفر در سال تخمین زده می شود، شکی نیست که مصرف شکلات به همراه افزایش علاقه به آن به عنوان یک غذای کاربردی در سراسر جهان همچنان در حال افزایش است.

 اساساً سه نوع شکلات وجود دارد: تیره (تلخ)، شیری و سفید. شکلات و فرآورده های شکلاتی دارای ارزش انرژی بیش از 3000 کیلو کالری بر کیلوگرم هستند. بیشتر این ارزش انرژی بالا از چربی و کربوهیدرات ها ناشی می شود. پر انرژی ترین جزء شکلات، کره کاکائو است. کره کاکائو حاوی حدود 34 درصد اسید استئاریک، 34 درصد اسید اولئیک، 27 درصد اسید پالمتیک است که هر سه اسیدهای چرب اشباع هستند. اسید استئاریک تأثیر کمی بر سطح کلسترول دارد. اسید اولئیک اثر کاهش دهنده یا خنثی بر سطح کلسترول دارد. از سوی دیگر، اسید پالمتیک دارای خواص متوسط افزایش کلسترول است. اسیدهای چرب غیراشباع بقیه کره کاکائو را تشکیل می دهند. شکلات همچنین حاوی مواد معدنی به ویژه پتاسیم، منیزیم، مس و آهن است.

بیشتر کربوهیدرات‌های شکلات از ساکارز به دست می‌آیند، از آنجایی که مقدار چربی موجود در غذاها جذب کربوهیدرات ها را کند می کند، محتوای چربی زیاد در شکلات باعث می شود قند خون به آرامی افزایش یابد و در نتیجه شاخص گلیسمی کاهش یابد.

شکلات علاوه بر فلاونوئید حاوی سایر مواد موثرهمانند تئوبرومین و کافئین اپی کاتچین، کاتچین است.همچنین حاوی پلی فنول هایی به نام تانن است که به رنگ و طعم شکلات کمک می کند. تانن ها دارای فعالیت ضد باکتریایی و ضد آنزیمی است و تشکیل پلاک روی دندان را کاهش داده و از تشکیل اسید جلوگیری می کند.

از آنجایی که شکلات تلخ حاوی کاکائو بیشتری است، مقدار پلی فنل ها بیشتر از شکلات شیری است. فلاونول های کاکائو با فعالیت های ضد لخته شدن خون، ضد التهابی و آنتی اکسیدانی خود می توانند پیشرفت بیماری های قلبی عروقی را محدود کنند. فلاوانول ها می توانند بر واکنش پذیری پلاکت ها تأثیر بگذارند و با کاهش تمایل به تجمع پلاکت ها از لخته شدن خون جلوگیری کنند. علاوه بر این، فلاونول ها برای سرکوب برخی از معرف های التهابی و افزایش اکسید نیتریک ضد التهابی مشاهده شده اند.

مطالعات نشان داده است که کاکائو و فراورده های شکلاتی به دلیل تأثیراتشان بر اکسید نیتریک باعث بهبود فشار خون و جریان خون می شوند. علاوه بر این، مصرف منظم شکلات تلخ با کاهش استرس اکسیداتیو، کاهش فشار شریانی و بهبود عملکرد اندوتلیال، اثر محافظتی در برابر بیماری های قلبی عروقی دارد.

مصرف شکلات اثرات فیزیولوژیکی مثبت و روانی دارد به گونه ای که می تواند با حمایت از تولید ناقل عصبی سروتونین، اثر ضد افسردگی ایجاد کند. فلاونوئید کاکائو میتواند عملکرد شناختی انسان را بهبود ببخشد. 30 دقیقه بعد از مصرف شکلات تلخ حجم خون مغزی در زیر منطقه ای از هیپوکامپ که مرتبط با حافظه مکانی، عملکرد اجرایی ، سرعت پردازش و حافظه کلامی را بهبود میبخشد.مطالعات نشان میدهند مصرف 35 گرم شکلات تلخ  در هفته اثرات مفیدی برای بدن دارد ولی باید توجه شود که مصرف زیادی شکلات مشکلاتی را به همراه دارد.

تذکر:

مصرف زیاد شکلات باعث افزایش وزن می شود و مواد تشکیل دهنده ی شکلات و کاکائو شما را بی خواب میکند، پس در مصرف آن زیاده روی نکنید.

حانیه باغنوی

کارشناس اداره نظارت بر فراورده های طبیعی، سنتی و مکل های معاونت غذا و دارو نیشابور